• Künye
  • Dayanışma
  • İletişim
  • Gizlilik Politikası
Çarşamba, Kasım 18, 2026
Bulamadık
Tümünü Gör
Gazedda
16 °c
Vizakia
18 ° Per
18 ° Cum
  • ANA SAYFA
  • YAZARLAR
    • GAZEDDA YAZARLARI
    • GÜNEYDEN YAZARLAR
      • PENNA
    • DÜNYADAN YAZARLAR
      • PROJECT SYNDICATE
    • EDİTORYAL KOLEKTİF
  • SÖYLEŞİ
  • BELLEK & TARİH
    • YERİN HAFIZASI
  • TÜM İÇERİK
    • HABER ARŞİVİ
      • KIBRIS
      • DÜNYA
      • KORONAVİRÜS
    • MULTİMEDYA ARŞİVİ
      • GAZEDDAPOD
      • GAZEDDAWEBTV
  • ANA SAYFA
  • YAZARLAR
    • GAZEDDA YAZARLARI
    • GÜNEYDEN YAZARLAR
      • PENNA
    • DÜNYADAN YAZARLAR
      • PROJECT SYNDICATE
    • EDİTORYAL KOLEKTİF
  • SÖYLEŞİ
  • BELLEK & TARİH
    • YERİN HAFIZASI
  • TÜM İÇERİK
    • HABER ARŞİVİ
      • KIBRIS
      • DÜNYA
      • KORONAVİRÜS
    • MULTİMEDYA ARŞİVİ
      • GAZEDDAPOD
      • GAZEDDAWEBTV
Bulamadık
Tümünü Gör
Gazedda
Bulamadık
Tümünü Gör

Kıbrıs Sorunundaki Tıkanmanın Derin Nedenleri

Yorgos Kumullis, Kıbrıs sorunundaki çözümsüzlüğün yalnızca diplomatik anlaşmazlıklardan değil; güvenlik, kimlik, adalet ve tarihsel bellekteki derin ayrışmalardan beslendiğini savunuyor.

GÜNEYDEN YAZARLAR GÜNEYDEN YAZARLAR
18 Kasım 2026
Okuma Süresi: 5 dk
A A
0
https://bsky.app/profile/gazeddakibris.bsky.socialhttps://www.threads.net/@gazeddakibris

Giorgos Koumoullis | Politis

1974 olaylarının üzerinden yarım yüzyılı aşkın süre geçmiş olmasına rağmen Kıbrıs sorunu, dünyanın en uzun süredir çözülemeyen siyasi sorunlarından biri olmayı sürdürüyor. Yıllar içinde çeşitli çözüm planları ortaya kondu, sayısız müzakere turu gerçekleştirildi ve farklı anayasal formüller önerildi. Ancak bütün bu girişimlerin hiçbiri kalıcı bir çözüm sağlayamadı. Kıbrıs’ın yarası ise hâlâ irin akıtıyor. Kıbrıslı Rum tarafı bu trajik durumu Türkiye’nin uzlaşmazlığına bağlarken Türk tarafı, Kıbrıslı Rumların iktidarı Kıbrıslı Türklerle paylaşmak istememesini sorumlu tutuyor. Oysa her iki açıklama da meseleyi fazlasıyla basite indirgiyor, tek bir açıdan ele alıyor ve sorunun temelindeki nedenlere hiç değinmiyor.

Peki, sorunu çözümsüz kılan temel anlaşmazlıklar neler? Her şeyden önce güvenlik meselesi var. Kıbrıslı Rumların çoğunluğu, Türk askerinin adadaki varlığını ve müdahale haklarının devam etmesini bağımsız bir devletin tam egemenliğiyle bağdaşmaz görüyor. Buna karşılık Kıbrıslı Türklerin büyük bölümü (yakın tarihli bir kamuoyu araştırmasına göre yüzde 89’u), Türkiye’nin garantileri ve desteği olmadan toplumlarının Girit’te olduğu gibi yok olacağına inanıyor. Başka bir deyişle, bir taraf egemenliğe, diğer taraf ise güvenliğe öncelik veriyor. Her iki tarafın kaygıları da gerçek, ancak birbiriyle çatışıyor!

Bir diğer önemli sorun da kimlik meselesi. Bağımsızlığın üzerinden 60 yılı aşkın süre geçmiş olmasına rağmen Kıbrıs Cumhuriyeti vatandaşlarının çoğu kendilerini hâlâ her şeyden önce Yunan ya da Türk olarak görüyor. Ortak Kıbrıslı yurttaşlık kimliği ise hâlâ görece zayıf. Örneğin bir Kıbrıslı Türk uluslararası alanda önemli bir başarı kazandığında, bu durum ortalama bir Kıbrıslı Rumda hayranlık uyandırmıyor. Tersi de geçerli. Marcos Baghdatis 2006 yılında Avustralya Açık Grand Slam turnuvasında finale yükseldiğinde, çok az Kıbrıslı Türk bu başarıyı kendisinin de bir başarısı olarak gördü. Önceki yazılarımda da vurguladığım gibi, ortak bir Kıbrıslı yurttaşlık kimliğinin güçlenmesi, Yunan ya da Türk kimliğinden vazgeçmeyi gerektirmiyor. Gereken şey, siyasi yaşama ortak katılım ve ortak bir gelecek duygusunun geliştirilmesi.

İki toplumun adalet anlayışlarının farklı olması da en az bunlar kadar önemli. Kıbrıslı Rumlar açısından temel mesele, 1974’teki askerî saldırının, ardından gelen işgalin, yerinden edilmenin ve mülk kayıplarının sonuçlarının nasıl giderileceği. Kıbrıslı Türkler açısından ise asıl mesele, siyasi eşitliklerinin ve toplum olarak güvenliklerinin güvence altına alınması. Her iki taraf da adaletten söz ediyor, ancak farklı çıkış noktalarından hareket ediyor ve farklı önceliklere sahip.

Tarihsel belleğin gücü de sorunu daha karmaşık hâle getiriyor. Kıbrıslı Rumlar öncelikle işgali, kayıpları ve mültecileri hatırlıyor. Kıbrıslı Türkler ise 1963-64 yıllarındaki toplumlararası çatışmaları, 1964-1974 döneminde enklavlarda geçen yaşamı ve devletin dışında bırakılmış olma duygusunu hatırlıyor. Bu anlatılar yanlış değil. Sorun, bunların tek gerçekmiş gibi sunulması. Böyle olunca bir toplumun yaşadığı acı diğerini kayıtsız bırakıyor. Birisi diğer toplumun çektiği acılardan söz ettiğinde, hangi topluma mensup olduğuna bağlı olarak hemen “Türk dölü” ya da “Yunan dölü” damgasını yiyor. Bu bellek çatışmasının belki de en çarpıcı örneği 20 Temmuz 1974. Kıbrıslı Rumlar için bu tarih, işgalin, yerinden edilmenin ve kayıpların yaşandığı bir ulusal yas günü. Buna karşılık birçok Kıbrıslı Türk için aynı tarih, “Kıbrıslı Rum boyunduruğundan” kurtuluşu simgeliyor; onların 25 Mart’ı. Kısacası aynı tarihsel olay, birbirinin tam karşıtı iki toplumsal bellek yaratıyor. Bir toplumun kutladığı günü diğeri yas tutarak geçiriyorsa sorunun yalnızca toprak, mülkiyet, siyasi eşitlik veya uluslararası ilişkilerle sınırlı olmadığı açıktır. Sorun, iki tarafın kendi tarihlerini nasıl gördükleriyle de ilgili. Bu durum, ortak bir siyasi toplum oluşturmanın ne kadar zor olduğunu gösteriyor.

Milliyetçilik de ulusal hedefleri tartışılmaz dogmalara dönüştürüp her türlü uzlaşmayı geri adım ya da ihanet olarak gördüğünde Kıbrıs sorununun çözümünü engelliyor. Üstelik eğitim, kamusal söylem ve ulusal yıldönümleri aracılığıyla, diğer topluma duyulan güvensizliği artıran tek taraflı tarih anlatıları ve etkinlikler sık sık yeniden üretiliyor. Örneğin Kıbrıslı Türkler her pazar televizyonda “milliyetçi” futbol kulüplerinin taraftarlarının “Kıbrıs Yunan toprağıdır”, “EOKA B, yeniden vur” gibi pankartlar açtığını gördüklerinde, garantilerin kaldırılmasına nasıl razı olacaklar? Bu sorunun aşılması için Kilise’den bağımsız, eleştirel düşünmeyi geliştiren, tarihi farklı bakış açılarından ele alan, iki toplum arasındaki ilişkileri teşvik eden ve etnik ayrımların üzerinde yurttaşlık bilincini öne çıkaran bir eğitim anlayışı gerekiyor. Bütün bunları hayata geçirmeye hazır mıyız? Değilsek Kıbrıs sorununa kalıcı bir çözüm bulunabilmesi için gerekli olan ortak siyasi kültür de gelişemez.

Özetle, çözümsüzlüğün belki de en temel nedeni, ortak bir siyasi “biz” duygusunun yokluğu. İki toplum geçmişi, adaleti, güvenliği, hatta nasıl bir devlet istediklerini farklı biçimlerde görmeye devam ettikçe, her uzlaşma girişimi varoluşsal kaygılarla karşı karşıya kalıyor. Başka bir deyişle Kıbrıs sorunu, güvenlik, adalet, kimlik ve tarihsel bellek aynı anda çatıştığı için çözülemiyor. Geçmişe ve geleceğe ilişkin en azından belli ölçüde ortak bir anlatı oluşturulmadığı sürece, varılacak her anlaşma yalnızca hukuki bir formül olarak kalma tehlikesi taşıyacak. Yeniden birleşme ise gerçekleşmesi imkânsız bir hayal olarak kalacak.

Kaynak: Politis
Etiketler: bellekeğitimgüvenlikkimlikkıbrıs sorunumilliyetçilik
GÜNEYDEN YAZARLAR

GÜNEYDEN YAZARLAR

Bu adanın birden çok toplumu ve dili var. Gazedda'nın Kıbrıs'ın güneyinden derlediği ve/veya Türkçe'ye çevirdiği yazarlar.

Kökünü Bilen Rüzgârdan Korkmaz
GÜNEYDEN YAZARLAR

Kökünü Bilen Rüzgârdan Korkmaz

GÜNEYDEN YAZARLAR
10 Kasım 2026
Diyalektik Eksikliği Üzerine: Kıbrıs’ın İsrail’le Yakınlaşması ve Uluslararası Hukuk Çelişkisi
GÜNEYDEN YAZARLAR

Diyalektik Eksikliği Üzerine: Kıbrıs’ın İsrail’le Yakınlaşması ve Uluslararası Hukuk Çelişkisi

GÜNEYDEN YAZARLAR
2 Kasım 2026
Başka Bir Kıbrıs’ın Son Haftası
GÜNEYDEN YAZARLAR

Başka Bir Kıbrıs’ın Son Haftası

GÜNEYDEN YAZARLAR
23 Ekim 2026
Başkanlık Seçimleri: AKEL’de Aday İsimleri Gündemde
GÜNEYDEN YAZARLAR

Başkanlık Seçimleri: AKEL’de Aday İsimleri Gündemde

GÜNEYDEN YAZARLAR
12 Ekim 2026
Devam Et
Gazedda

© 2026 Gazedda - Copyleft

  • Künye
  • Dayanışma
  • İletişim
  • Gizlilik Politikası

Welcome Back!

Login to your account below

Forgotten Password?

Retrieve your password

Please enter your username or email address to reset your password.

Log In

Add New Playlist

Bulamadık
Tümünü Gör
  • ANA SAYFA
  • YAZARLAR
    • GAZEDDA YAZARLARI
    • GÜNEYDEN YAZARLAR
      • PENNA
    • DÜNYADAN YAZARLAR
      • PROJECT SYNDICATE
    • EDİTORYAL KOLEKTİF
  • SÖYLEŞİ
  • BELLEK & TARİH
    • YERİN HAFIZASI
  • TÜM İÇERİK
    • HABER ARŞİVİ
      • KIBRIS
      • DÜNYA
      • KORONAVİRÜS
    • MULTİMEDYA ARŞİVİ
      • GAZEDDAPOD
      • GAZEDDAWEBTV

© 2026 Gazedda - Copyleft