Koronovirüsünün yayılmasından ekonomide doğan ve doğabilecek olumsuz sonuçlara karşı koymak için benimsenecek önlemler hakkında dün Maliye Bakanlığı’nda yapılan toplantıda AKEL’in sunduğu öneriler:
Şu anda öncelik halkın sağlığının korunmasıdır. Bu nedenle ortaya çıkabilecek her duruma ülke olarak karşı koyabilecek durumda olabilmemiz için devlet tarafından insan gücü, hizmet, ilaç ve teçhizat açısından şart olan bütün kaynakların sağlanması gerekir.
Durumun gidişatına göre zenginleştirilecek olan önerilerimizi bir ilk öneriler paketi olarak aşağıda sunuyoruz:
Sağlık sektörünün güçlendirilmesi için:
1. Tıbbi bakım ve ilaç sunumuna, destekleyici gereksinimlerin karşılanmasına ve yurttaşların sürekli ve sorumlu bir biçimde bilgilendirilmesine yönelik artan ihtiyaçlara cevap verebilmek için sağlık hizmetlerinde ek sağlık personelinin ve diğer destekleyici personelin işe alınması için hızla gerekli işlemlerin yapılmasını,
2. Virüsün yayılmasının olumsuz sonuçlarına karşı koymaya yönelik AB stratejisinin de çerçevesinde, ek bütçeyle önlem, bakım ve rehabilitasyon açısından sağlık sektöründe ortaya çıkacak gereksinimlerin karşılanmasını,
3. Yüksek riskte olan gruplara ve yaşlılara
yönelik evlerinde önlem, tıbbi bakım ve ilaç hizmetlerinin sunumu için seyyar
birimlerin yaratılmasını
öneriyoruz.
Sosyal politika ve hizmet sektörünün işleyişine yönelik:
1. Devletin hayati hizmetlerinin işleyişinin sağlanmalıdır.
2. Temel ihtiyaç maddelerinin arzının güvence altına alınmalıdır.
3. Yüksek risk gruplarına ve özellikle yaşlılara destek ve yardım sunumu mekanizmalarının yaratılmalıdır.
Ekonomi sektöründe:
Küresel düzeyde ve Kıbrıs’ta yaşanmakta olan
durum şimdiden ekonomi üzerinde etkilere yol açmaktadır.
Gerek dünya ekonomisinde, gerekse Kıbrıs ekonomisinde ortaya çıkacak sonuçlar
virüsün yayılmasının boyutlarına ve salgına karşı koymada gerekecek zamana
bağlı olacaktır. Bu süre ne kadar uzun olursa, sonuçlar o kadar büyük ve daha
derin olacaktır.
• Bütünlüklü Planlamanın Yapılması:
Sürekli gelişen bir durumla karşı karşıya olmamızdan dolayı ekonomide ve toplumda yaşanacak sonuçlara karşı koymak için bütünlüklü bir planlama yapılmalıdır. Bu planlama ortaya çıkacak gereksinimlere ve sonuçlara göre zamanında ve hızla değişmeli ve uyum sağlamalıdır.
• Eylem Gücünün Oluşturulması (Task Force):
Gelişmeleri sürekli olarak izleyecek ve ekonomiyi, işletmeleri, emekçileri ve
toplumu ilgilendiren Ad Hoc karşı koyma önlemlerini süratle alacak bir eylem
gücünün oluşturulması şarttır.
• Ortaya Çıkacak Sonuçlara Karşı Koymak İçin İzlenmesi Gereken Politikanın Temel İlkeleri:
1. Sorunlara karşı koyulması ve etkilere maruz kalacak ekonomi sektörlerinin ve dallarının desteklenmesi.
2. Emekçilerin kurban edilmesinin önüne geçilmesi, istihdam yerlerinin ve gelirlerinin desteklenmesi.
3. Ekonomi ve çalışma ilişkileriyle ilgili konulu hakkında kararların tek yanlı değil, diyalog ve şeffaflıkla alınması.
Bugün bulunduğumuz aşamada ilan edilmiş olan
önlemlerden direkt olarak etkilenen sektörler (kültür, eğlence, konaklama) ile
birlikte turizm sektörü en büyük baskılarla karşı karşıyadır.
Dolayısıyla, bu somut sektörlerin desteklenmesi için gerekli önlemlerin
alınması şarttır. Elbette ki, durumun gidişatına göre uygulanacak politikalar
ve önlemler üzerinde çalışmaların yapılması gerekecektir.
Turizm:
• Sendikal örgütlerle varılan anlaşmaların derhal uygulamaya konulması ön koşuluyla turizm dalı işletmelerinin vergi ve sosyal sigorta ödeme vadelerinin uzatılmasını,
• Emeklilerin tatillerinin ekonomik olarak desteklenmesine yönelik planın genişletilmesi ve aynı zamanda nüfusun başka gruplarına yönelik planların da hazırlanarak yaşama geçirilmesi yoluyla iç turizmin desteklenmesini,
• Kültür, eğlence, konaklama sektörleri için
somut kriterler temelinde destek planının hazırlanmasını ve yaşama
geçirilmesini
öneriyoruz.
Ekonomi ve çalışma yaşamı:
Çalışma Bakanlığı’nda sosyal ortaklar arasında yapılan toplantıda üzerinde anlaşmaya varılanların tümü uygulanmalıdır. Özellikle;
1. İşlerinden uzaklaşma zorunda kalan emekçilerin gelirlerinin desteklenmesine,
2. Faaliyetlerine ara verecek işletmelerdeki emekçileri somut kriterler temelinde işsizlik ödeneğiyle destekleyecek mekanizmanın oluşturulmasına,
3. Okulların ve bakımevlerinin faaliyetlerine
ara vermeleri nedeniyle evlerinden kalma zorunda olacak emekçilerin
gelirlerinin güvence altına alınmasına
ağırlık verilmelidir.
Bu yönde ayrıca şunları öneriyoruz:
1. Medya sektöründe çalışan ve kendi sigorta yatırımlarını kendileri yapan emekçilerin gelirlerinin desteklenmesi.
2. Tazminat ve ödenek işlemlerinin basitleştirilmesi ve hızlandırılması, gecikmelere karşı koyulması.
Diğer Önlemler:
• Koronavirüsünün yol açacağı sonuçlar nedeniyle ortaya çıkacak durumda ihtiyaçların sosyal sigortalar kurumu tarafından karşılanması ve işsizlik ödeneğinin genişletilmesinin yaratacağı ihtiyaçların karşılanması için gerekli düzenlemelerin yapılması.
• Koronavirüsü nedeniyle olağanüstü önlemler devam ettiği sürece banka borcu olanların ikamet ettiği eve ya da küçük işletme mekanına yönelik haciz işlemlerinin ertelenmesi.
• Yurttaşların ve işletmelerin yakıt masraflarının azaltılması hedefiyle yakıt fiyatlarının uluslararası yeni petrol fiyatları temelinde düzenlenmesi için kararname yayınlanması.
• Talebin arttığı ürün ve hizmetlerde vurgunculuk olgularına karşı mücadeleye ve piyasanın denetimine yönelik bir stratejinin uygulanması.
• Koronavirüsünün ekonomi ve dalları üzerindeki etkileri hakkında araştırmanın yapılması.
