Olağanüstü sıcaklıklar 2023 yazı boyunca birçok bölgede rekorlar kırdı ve yeni yayımlanan bir araştırma da, son 2 bin yılın en sıcak yaz mevsiminin yaşandığını doğruladı. Uzmanlar bu durumun geçici bir anomali değil, insan faaliyetleri tarafından yönlendirilen iklim değişikliğinin ciddi etkilerini gösteren tutarlı bir eğilim olduğu görüşünde.
Jan Esper, Max Torbenson ve Ulf Büntgen tarafından yürütülen yeni araştırma, 2023’ün yaz aylarını tarihsel bir bağlamda ele aldı; gözlemsel veriler ve iklim verileri kombinasyonunu kullanarak, yaz sıcaklıklarının en az 2 bin yıl boyunca eşi benzeri görülmemiş olduğunu ortaya koydu. Kuzey Yarımküre‘de kaydedilen sıcaklıklar, sanayi öncesi ortalamadan zaten 2°C daha yüksekti.
Yeni çalışma, binlerce yıldır gezegenimizin hiç bu kadar ısınmadığını açıkça ortaya koydu. Küresel sıcaklıkların insan yapımı sera gazları nedeniyle arttığını hatırlatan uzmanlar, bu artışın doğrusal olmadığını belirtti.
Doğal olarak, sıcaklıklar yükseldikçe, sıra dışı sıcak hava olaylarının olasılığı da artıyor ve bu durum 2023’te açıkça görüldü. Geçtiğimiz yıl, kaydedilen tarihin en sıcak yılı oldu ve bu, büyük bir farkla gerçekleşti. Yeni çalışma, binlerce yıl boyunca gezegenimizin bu kadar sıcak olmadığını gösteriyor.
Araştırmacı Jan Esper, “2023 sıcaklık uç noktasını son 2 bin yılın bağlamında ele alıyoruz. Bunu yapmak istiyorsanız, yıllık çözünürlüklü sıcaklık rekonstrüksiyonlarına ihtiyacınız var ve bunu sağlayabilecek tek veriyi bize ağaç halkaları sağlıyor” dedi.
En soğuk ve en sıcak yazların tarihleri tespit edildi
Ağaç halkalarının geçmiş iklimi incelemek için değerli araçlar olduğunu ifade eden Esper, her halkanın genişliği ve yoğunluğunun çevresel koşullara bağlı olarak değişen bir yılın büyümesini temsil ettiğini açıkladı. Elverişli büyüme mevsimlerinde ağaçlar daha geniş halkalar üretirken, stresli dönemlerde daha dar halkalar oluşuyor. Bu desenleri inceleyerek, bilim insanları yüzlerce ila binlerce yıl boyunca iklim değişikliğinin anlaşılmasını genişletecek tarihsel iklim koşullarını yeniden oluşturabiliyor.
Bu çalışmada, Esper ve meslektaşları dokuz bölgeden yüzlerce ölçümü bir araya getirdi. Soğuk yazlar ve sıcak yazlar arasındaki farklar belirginleşti. En soğuk yaz, 536 yılında, Dünya’yı toz tabakasıyla kaplayan ve çoğu ısıyı yansıtan volkanik bir aktivite döneminde gerçekleşti. En sıcak sanayi öncesi yaz ise Geç Roma Sıcak Dönemi‘nde yaşandı. Bu, Avrupa ve Kuzey Atlantik bölgesinde yaklaşık M.S. 250 ile 400 arasında meydana gelen nispeten sıcak iklim koşullarının bir evresiydi.
Ancak 2023 yazı, bu dönemi 0.5°C aşarak geçti ve en soğuk yazdan 3.93°C daha sıcaktı. Araştırmacılar, sanayi öncesi dönemde Kuzey Yarımküre’de ortalama yaz sıcaklığını hesapladı ve 2023 yazının, 1850 ile 1900 yılları arasındaki ortalamalardan 2.07°C daha sıcak olduğunu buldu.
