İsveç merkezli V-Dem Enstitüsü’nün ‘2021 Demokrasi Raporu‘na göre, Türkiye son 10 yılda en çok otoriterleşen ilk 10 ülke içerisinde. Liberal Demokrasi Endeks listesinde Türkiye 149. sırada yer alırken, Danimarka ilk sırada gösterildi. Kıbrıs’ın kuzeyi listede yer almazken, Kıbrıs Cumhuriyeti ise listeye 32’nci sıradan girdi.
Beşinci yıllık raporlarını sunan V-Dem Enstitüsü, 2020 yılı boyunca özellikle Covid-19 salgını ve önlemlerinin 144 ülkedeki demokratik gelişmeyi nasıl etkilediğini de inceledi. Buna göre, 2010’dan 2020’ye doğru olan değişimde Türkiye en çok gerileyen 3. ülke oldu. İlk iki sırada ise Polonya ve Macaristan yer aldı.
179 ülkenin değerlendirildiği Liberal Demokrasi Endeks listesinde ise Türkiye; Kongo ile Ruanda’nın arasında 149. sırada yer buldu. Listenin ilk 10’u ise şöyle oluştu; Danimarka, İsveç, Norveç, Kosta Rika, İsviçre, Yeni Zelanda, Finlandiya, Almanya, Estonya ve Hollanda.
Listenin sonunda Eritre, yer alırken, Kuzey Kore, Yemen, Suriye, Türkmenistan ve Çin alt basamaklarda kalan diğer ülkeler oldu.
1789 – 2020 yılları arasında 202 ülkeden elde edilen 30 milyondan fazla veriye sahip olan V-Dem Enstitüsü, binlerce akademisyen ile çalışan bir organizasyon olarak hazırlanan raporlarda çok sayıda değişkeni göz önünde bulundurulduklarını kaydediyor.
Türkiye son bir yıl içinde de en otoriterleşen yerler arasında
Türkiye ile birlikte Brezilya, Sırbistan ve Hindistan da en kötü düşüşü yaşayan ilk 10 arasında yer alıyor. Aynı zamanda G20 ülkesi olan Türkiye, Brezilya, ABD ve Hindistan 2020 yılında demokraside en kötü düşüş yaşayan ülkeler olarak raporda bahsedilirken, benzer şekilde Macaristan, Bangladeş, Filipinler, Tanzanya ve Hong Kong da geriledi.
Demokrasiler nasıl otokrasiye dönüşüyor?
Rapora göre, bu geçiş aşağı yukarı her yerde benzer şekilde gerçekleşiyor. Seçimle iş başına gelmiş olan hükümet önce medya ve sivil toplum örgütleri üzerinde gücünü kötüye kullanıyor. Üretilen kutuplaşma sırasında bu organlar baskılanıp, kriminalize ediliyor ve sonunda da hükümete bağlı olanları ile değiştiriliyor.
Yanlış yönlendirici bilgilerin yayılması ile kurumların güvenilirliği zedeleniyor, bir yandan da muhalefete ve muhalif görüşlere saygı gösterilmemesi sağlanıyor.
En çok demokratikleşen 10 ülke arasında ise Tunus ve Ermenistan en dramatik şekilde dönüşenler oldu. Güney Kore ve Ekvator da yukarı yönlü iyi performans sergileyen iki ülke.
Raporda göz önünde bulundurulan ve düşüş yaşayan göstergelerden çoğu ifade özgürlüğü ve basın özgürlüğü ile ilgili.
